Opłata SUP w gastronomii – co każdy lokal powinien wiedzieć w 2026 roku

W roku 2026 sektor gastronomiczny funkcjonuje w warunkach pełnej implementacji przepisów wynikających z dyrektywy SUP (Single-Use Plastics). Zakończenie okresów dostosowawczych wiąże się z weryfikacją realizacji obowiązków przedsiębiorców, w tym wymogu zapewnienia konsumentom opakowań alternatywnych oraz dostępności opakowań wielokrotnego użytku, który wszedł w życie w połowie 2024 roku. W praktyce oznacza to, że każda jednostkę gastronomiczną oferująca produkty w opakowaniach jednorazowego użytku z tworzyw musi posiadać realną alternatywę (opakowanie wielokrotnego użycia lub wykonane z materiałów innych niż tworzywa sztuczne). Bieżący okres rozliczeniowy charakteryzuje się również specyficznym układem kalendarza, przesuwającym ostateczny termin sprawozdawczości BDO na 16 marca 2026 r. dla danego przedsiębiorcy rozliczającego pobraną opłatę za rok 2025. Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Przedstawione treści nie stanowią porady prawnej, podatkowej ani oficjalnej wykładni przepisów.

Krajobraz prawny gastronomii w 2026 roku

W 2026 roku polska branża gastronomiczna funkcjonuje w warunkach pełnego obowiązywania przepisów implementujących dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904, znaną powszechnie jako dyrektywa SUP (Single-Use Plastics). Celem tych regulacji jest trwałe ograniczenie wpływu tworzyw sztucznych na środowisko poprzez zastosowanie mechanizmów zniechęcających ekonomicznie oraz promujących rozwiązania wielorazowe. W tym kontekście opłata SUP stanowi narzędzie przypisane do określonych produktów jednorazowego użytku, a jej pobór jest elementem obowiązków przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami.

Dla przedsiębiorców rok 2026 stanowi cezurę kończącą okresy dostosowawcze. Jest to pierwszy rok, w którym administracyjnej weryfikacji poddany zostanie pełny rok kalendarzowy (2025) stosowania wszystkich nowych obowiązków, w tym wymogu zapewnienia konsumentom opakowań wielokrotnego użytku w ramach celu powtórnego napełnienia lub ponownego użycia, który wszedł w życie 1 lipca 2024 roku.
Oznacza to, że procedury sprawozdawcze w systemie BDO, realizowane w pierwszym kwartale 2026 roku, muszą odzwierciedlać kompletny i ciągły łańcuch ewidencji prowadzonej przez minione 12 miesięcy, w tym dane dotyczące ewidencji liczby nabytych oraz wydanych opakowań jednorazowych. W przypadku kontroli kluczowe będzie udokumentowanie liczbie nabytych i wydanych produktów w danym roku kalendarzowym, zarówno w postaci papierowej, jak i w systemach elektronicznych.

Kluczowym aspektem formalnym w bieżącym roku rozliczeniowym jest przesunięcie ustawowego terminu realizacji obowiązków sprawozdawczych i płatniczych. Z uwagi na układ kalendarza, w którym 15 marca przypada w dzień wolny od pracy (niedziela), ostateczny termin na złożenie rocznego sprawozdania oraz wniesienie należnych opłat do Marszałka Województwa za rok 2025 upływa w dniu 16 marca 2026 roku. Zastosowanie ma tu zasada z art. 57 § 4 KPA, zgodnie z którą termin upływa następnego dnia roboczego. Opłata SUP przestała być nowością legislacyjną, stając się stałym elementem zobowiązań publicznoprawnych, którego niewypełnienie wiąże się z ryzykiem sankcji administracyjnych przewidzianych w przepisach dotyczących gospodarki odpadami.

Co podlega opłacie produktowej? Definicje ustawowe i klasyfikacja materiałowa - produkty jednorazowego użytku z tworzyw

Obowiązek poboru opłaty konsumenckiej (SUP) dotyczy ściśle zdefiniowanego katalogu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, wydawanych użytkownikowi końcowemu w jednostkach handlu detalicznego i gastronomii. Przepisy ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami precyzują, że opłacie podlegają dwie główne kategorie opakowań, jeżeli są one wykonane w całości lub w części z tworzyw sztucznych.

1. Kubki na napoje (Stawka: 0,20 zł netto) Kategoria ta obejmuje wszelkie kubki na napoje, w tym ich pokrywki i wieczka. Ustawodawca nie różnicuje stawki w zależności od pojemności naczynia ani rodzaju serwowanego napoju (zimny/gorący). Kluczowym kryterium jest funkcja opakowania – przeznaczenie do umieszczenia w nim płynu.
2. Pojemniki na żywność (Stawka: 0,25 zł netto) Definicja ta jest bardziej złożona i obejmuje pojemniki (z pokrywkami lub bez), stosowane do umieszczania w nich żywności, która spełnia łącznie trzy warunki:

• jest przeznaczona do bezpośredniego spożycia (na miejscu lub na wynos),
• jest zazwyczaj spożywana bezpośrednio z pojemnika,
• jest gotowa do spożycia bez dalszej obróbki, takiej jak przyrządzanie, gotowanie czy podgrzewanie. Typowym przykładem są pudełka na burgery, pojemniki na sałatki, czy opakowania na sushi. Z zakresu opłaty wyłączone są natomiast pojemniki zawierające żywność wymagającą dalszego przetworzenia przez konsumenta (np. surowe mięso, makaron do ugotowania) lub pojemniki o pojemności powyżej 3 litrów.

Pułapka materiałowa

Weryfikacja składu materiałowego opakowań stanowi najczęstsze źródło nieprawidłowości. Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz definicją ustawową, produkt uznaje się za wykonany z tworzywa sztucznego, jeżeli tworzywo to występuje w nim jako składnik strukturalny – dotyczy to również powłok uszczelniających.

W konsekwencji, popularne w gastronomii kubki papierowe posiadające warstwę polimerową (np. polietylenową - PE), służącą do zabezpieczenia przed przeciekaniem, są traktowane jako produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych i podlegają obowiązkowej opłacie SUP. Co istotne, przepisy nie przewidują zwolnienia dla tworzyw biodegradowalnych pochodzenia naturalnego, które zostały chemicznie zmodyfikowane. Oznacza to, że opakowania powlekane PLA (polilaktydem) również są objęte opłatą, mimo że są często marketingowo określane jako "eko" lub "bio". Wyłączeniu podlegają jedynie opakowania wykonane z materiałów naturalnych, niezmodyfikowanych chemicznie (np. czysta celuloza, drewno, bagassa bez dodatków polimerowych).

Jak poprawnie rozliczać opłatę SUP?

W roku 2026 mechanizm poboru opłaty SUP powinien być już w pełni zintegrowany z systemami sprzedażowymi (POS). Mimo to, wciąż wiele podmiotów popełnia błędy w kwalifikacji podatkowej, narażając się na ryzyko uszczuplenia wpływów z podatku VAT. Prawidłowe ujęcie opłaty wymaga zrozumienia jej podwójnej natury: jako obowiązku administracyjnego i elementu ceny usługi.

1. Opłata SUP a podatek VAT – zasada "brutto/netto" Najważniejszą kwestią finansową jest fakt, że stawki określone w rozporządzeniu (0,20 zł i 0,25 zł) są kwotami netto w rozumieniu przepisów o VAT, mimo że ustawa o obowiązkach przedsiębiorców nie wskazuje tego wprost. Zgodnie z ugruntowaną linią interpretacyjną organów podatkowych (potwierdzaną m.in. w interpretacjach KIS z 2024 i 2025 roku), opłata SUP wchodzi do podstawy opodatkowania VAT jako element wynagrodzenia za dostarczony towar.

W praktyce oznacza to, że opłata "dzieli los" sprzedawanego produktu:

• Sprzedaż kawy (stawka 23% VAT): Do opłaty 0,20 zł należy doliczyć 23% VAT. Całkowity koszt dla klienta z tytułu kubka to 0,25 zł brutto (0,20 zł opłaty + 0,05 zł VAT).
• Sprzedaż posiłku (stawka 8% VAT): Do opłaty 0,25 zł należy doliczyć 8% VAT. Całkowity koszt dla klienta z tytułu pojemnika to 0,27 zł brutto (0,25 zł opłaty + 0,02 zł VAT).

Jeśli przedsiębiorca pobierze od klienta "równe" 20 groszy, urząd skarbowy uzna, że w tej kwocie zawarty jest już podatek VAT (metoda "w stu"). Wówczas lokal będzie musiał odprowadzić podatek z własnej kieszeni, efektywnie przekazując do Marszałka Województwa mniej niż wymagane ustawą 0,20 zł, co rodzi niedopłatę w opłatach środowiskowych.

2. Czy opłata jest przychodem lokalu? (CIT/PIT) W kwestii podatku dochodowego sytuacja jest neutralna, pod warunkiem terminowego rozliczenia. Opłata pobrana od klienta nie stanowi trwałego przysporzenia majątkowego przedsiębiorcy, gdyż podlega w całości przekazaniu do organu właściwego (Marszałka Województwa). Organy podatkowe przyjmują, że w momencie pobrania opłata jest neutralna podatkowo, o ile zostanie następnie wpłacona na rachunek urzędu w ustawowym terminie.
3. Ewidencja na paragonie. Zalecaną praktyką jest wyodrębnienie opłaty SUP na paragonie fiskalnym, co zapewnia przejrzystość dla konsumenta i ułatwia późniejszą ewidencję. Opłata może być zaprogramowana jako osobna pozycja (np. "Opłata opakowanie") przypisana do tej samej stawki VAT co produkt główny, lub wliczona w cenę z odpowiednią adnotacją w części niefiskalnej paragonu, zależnie od możliwości technicznych kasy rejestrującej.

Obowiązek alternatywy – wymóg dostępności opakowań wielorazowych

Od 1 lipca 2024 roku na przedsiębiorcach prowadzących jednostki handlu detalicznego, hurtowego oraz gastronomiczne ciąży ustawowy obowiązek zapewnienia dostępności opakowań alternatywnych. W roku 2026 wymóg ten jest już standardem podlegającym pełnej weryfikacji podczas kontroli, a jego niewypełnienie traktowane jest jako naruszenie przepisów ustawy o obowiązkach przedsiębiorców.

Zgodnie z art. 3b ustawy, przedsiębiorca oferujący klientom produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (kubki lub pojemniki na żywność) musi zapewnić nabywcy wybór, oferując alternatywne opakowanie, które spełnia jedno z dwóch kryteriów:

1. Jest wykonane z materiałów innych niż tworzywa sztuczne – ustawodawca precyzuje, że alternatywą nie mogą być tworzywa biodegradowalne (np. PLA). Opakowanie alternatywne musi być wolne od strukturalnych elementów polimerowych (np. czysta celuloza, pulpa trzcinowa bez domieszek plastiku).
2. Jest opakowaniem wielokrotnego użytku – dopuszczalne jest oferowanie produktów wykonanych z dowolnego materiału (w tym trwałego tworzywa sztucznego, szkła czy metalu), o ile są one zaprojektowane i wprowadzone do obrotu z przeznaczeniem do wielokrotnej rotacji (np. system kaucjonowanych kubków zwrotnych lub naczynia do spożycia na miejscu).

W praktyce oznacza to, że w cenniku lub ofercie lokalu nie mogą znajdować się wyłącznie pozycje z doliczaną opłatą SUP. Konsument musi mieć realną możliwość zakupu tego samego produktu w opakowaniu, które nie podlega opłacie (wielorazowym lub nieplastikowym). Organy kontrolne (WIOŚ, Inspekcja Handlowa) weryfikują faktyczną dostępność tych alternatyw w punkcie sprzedaży, a za brak ich zapewnienia ustawa przewiduje administracyjne kary pieniężne.

Kalendarz na rok 2026

Kulminacyjnym punktem obowiązków przedsiębiorcy jest złożenie rocznego sprawozdania oraz odprowadzenie pobranych środków. W bieżącym roku kalendarzowym procedury te obarczone są specyficznym uwarunkowaniem wynikającym z układu dni wolnych od pracy.

1. Standardowo ustawa o odpadach wyznacza termin realizacji obowiązków na dzień 15 marca roku następującego po roku, którego dotyczy rozliczenie. Jednakże w roku 2026 data 15 marca przypada w niedzielę. Zgodnie z art. 57 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym.

Dlatego też, ostatecznym dniem na:

• złożenie sprawozdania o produktach, opakowaniach i o gospodarowaniu odpadami w systemie BDO (za rok 2025), wniesienie należnej opłaty konsumenckiej na rachunek urzędu, jest poniedziałek, 16 marca 2026 roku. Dotrzymanie tego terminu jest ważne a dla uniknięcia naliczenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

2. 2. Najczęstszym błędem technicznym przy realizacji przelewu jest wysłanie środków na niewłaściwe konto. Urzędy Marszałkowskie prowadzą odrębne rachunki bankowe dla różnych tytułów opłat środowiskowych. Opłata konsumencka (SUP) nie może zostać wpłacona na to samo konto, co np. opłata rejestrowa BDO czy opłata za emisję spalin.

Przedsiębiorca musi zweryfikować na stronie właściwego Urzędu Marszałkowskiego numer konta dedykowany opłatom za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Wpłata na błędny rachunek (np. ogólny rachunek dochodów budżetu województwa) może skutkować tym, że system księgowy urzędu wykaże zaległość na koncie SUP, mimo faktycznego wpływu środków z konta firmy.

3. Rozróżnienie opłat (Konsumencka vs. Produktowa). W systemie BDO przedsiębiorcy z branży gastronomicznej często mylą dwa rodzaje zobowiązań:

• Opłata konsumencka (SUP): To środki pobrane od klienta (0,20 zł / 0,25 zł), które lokal jedynie transferuje do urzędu. Dotyczy każdego lokalu wydającego opakowania.
• Opłata produktowa: Dotyczy przedsiębiorców, którzy nie wykonali obowiązku zapewnienia poziomów recyklingu (zazwyczaj dotyczy wprowadzających opakowania na rynek, np. importerów kubków lub sieci zamawiających kubki z własnym logo bezpośrednio z zagranicy). Typowy lokal gastronomiczny, zaopatrujący się w hurtowni krajowej, zazwyczaj rozlicza tylko opłatę konsumencką, jednak status "wprowadzającego" należy każdorazowo zweryfikować w dziale księgowości.

FAQ – Szybkie odpowiedzi na trudne pytania

1. Czy do stawki 0,20 zł i 0,25 zł muszę doliczyć VAT?

Tak. Organy skarbowe stoją na stanowisku, że opłata SUP wchodzi do podstawy opodatkowania jako element ceny towaru. Traktuj stawki ustawowe jako kwoty netto. Jeśli sprzedajesz kawę (23% VAT), pobierz od klienta 0,20 zł + VAT. Jeśli sprzedajesz posiłek (8% VAT), pobierz 0,25 zł + VAT. W przeciwnym razie zapłacisz podatek z własnej marży.,

2. Kiedy mija ostateczny termin rozliczenia za rok 2025?

W roku 2026 mamy do czynienia z przesunięciem terminu. Ponieważ ustawowy dzień 15 marca wypada w niedzielę, ostateczny czas na złożenie sprawozdania w BDO i wykonanie przelewu do Urzędu Marszałkowskiego mija w poniedziałek, 16 marca 2026 r.., []

3. Czy "papierowy" kubek z kawiarni podlega opłacie?

W zdecydowanej większości przypadków tak. Jeśli kubek papierowy posiada powłokę uszczelniającą z tworzywa sztucznego (PE, a nawet biodegradowalne PLA), jest traktowany przez ustawę jako produkt z tworzywa sztucznego. Zwolnione z opłaty są tylko produkty z materiałów naturalnych niemodyfikowanych chemicznie.

4. Czy wystarczy, że pobieram opłatę, czy muszę robić coś jeszcze?

Samo pobieranie opłaty to za mało. Od lipca 2024 r. masz obowiązek zapewnić klientowi alternatywę (opakowanie wielorazowe lub wykonane z innego materiału niż plastik). Jeśli klient nie ma wyboru, Twój lokal naraża się na karę administracyjną.

5. Czy opłata SUP jest moim przychodem w PIT/CIT?

Co do zasady – nie, pod warunkiem, że terminowo przekażesz ją do urzędu. Opłata jest neutralna podatkowo na gruncie podatków dochodowych (przechodzi przez Twoje konto, ale nie jest Twoim zyskiem). Pamiętaj jednak, że nie jest neutralna na gruncie VAT (patrz pkt 1).,

Bibliografia

1. Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1903 ze zm.), w szczególności art. 3b oraz 3k.
2. Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłaty na pokrycie kosztów zagospodarowania odpadów powstałych z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (Dz.U. 2023 poz. 2679).  
3. KartaEwidencji.pl, Terminy sprawozdań BDO oraz opłat SUP dla branży gastronomicznej i handlowej w 2026 roku, aktualizacja: grudzień 2025 [dostęp online 9.01.2026].  
4. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16 maja 2025 r., sygn. 0111-KDIB3-2 (dot. ewidencjonowania opłaty SUP na paragonie i stawek VAT).
5. Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego, Komunikat w sprawie terminów płatności opłaty produktowej i SUP w roku 2026.
6. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Wytyczne w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (SUP), gov.pl/web/klimat/produkty-jednorazowego-uzytku-z-tworzyw-sztucznych-sup.